Intelligentie is overal

Een slijmzwam is een eencellig organisme dat in de bodem leeft. Sommige slijmzwammen komen op een gegeven moment, mogelijk door voedselgebrek, met tienduizenden bovengronds samen in een plasmodium: een samenklontering van cellen dat zich als één organisme gedraagt. Als je een plasmodium in vieren snijdt, komen de delen weer samen en gaan weer verder alsof er niets aan de hand is. Slijmzwammen hebben geen centraal zenuwstelsel of hersenen of iets dergelijks, toch vertonen ze ongelofelijk intelligent gedrag. Als je voedsel op alle steden op de kaart van Nederland zou leggen, dan zou de slijmzwam deze niet alleen vinden, maar …

Lees meerIntelligentie is overal

Dynamisch evenwicht

Als iets complex is, zoals een ecosysteem, dan is de neiging van mensen die tot onze (‘westerse’) landbouwcultuur horen om deze te vereenvoudigen tot bijvoorbeeld een monocultuur. Het probleem daarmee is dat je er steeds energie in moet steken om het systeem werkende te houden. Je kunt dit vergelijken een bol oppervlak. Als je daar een bolletje op legt, heeft dat de neiging om er steeds vanaf te rollen. Alleen als je er, als een evenwichtskunstenaar, steeds energie in steekt blijft het bolletje tijdelijk liggen. Maar je moet er steeds méér energie insteken om hetzelfde te bereiken; je moet …

Lees meerDynamisch evenwicht

Complexiteit is niet gecompliceerd

Er is een significant verschil tussen complexe en gecompliceerde systemen. Een vliegtuig is een gecompliceerd systeem. Die kun je uit elkaar halen en, als je er verstand van hebt, weer in elkaar zetten. Hij zal daarna weer kunnen vliegen. Dat is mogelijk omdat het aantal onderdelen beperkt is en het aantal relaties daartussen ook. Een vogel is een complex systeem. Je kunt hem wel uit elkaar halen, en ook wel weer een beetje in elkaar zetten, maar hij zal daarna niet meer vliegen. Je hebt het leven eruit gehaald. Dat komt omdat het aantal onderdelen en het aantal relaties …

Lees meerComplexiteit is niet gecompliceerd

Een nieuw normaal

Het was een raar jaar, voor iedereen wel denk ik. Hopelijk heeft 2020 iedereen nieuwe inzichten gebracht en kunnen we vooruit naar een nieuw normaal. Een normaal waarin we ons weer gaan verbinden op alle denkbare niveaus. Waarin we inzien dat het bestrijden en verbieden van wat we niet willen niet werkt en ook nooit zal werken; dat controle een illusie is. Waarin we inzien dat verschillende denkbeelden voort kunnen komen uit dezelfde behoeftes. Waarin we niet meer proberen anderen onze wil op te leggen, waarin we echt onszelf mogen zijn. Waarin we de omstandigheden gaan creëren waarin mensen, …

Lees meerEen nieuw normaal

Ik hoor je, ik zie je, ik lees je

Het is een van de basisbehoeften van de mens: gezien worden. Je zit ergens mee in je maag, en je wil daar niet mee blijven zitten. Dat zou je van binnenuit verteren. Maar ik zie steeds meer mensen hun hart uitstorten en daar keihard op afgerekend worden. Mensen die zich zorgen maken over de negatieve effecten van, om maar wat te noemen, het dragen van een mondkapje, worden in niet mis te verstane woorden verteld dat ze volkomen van het pad af zijn. Mensen die van mening zijn dat mondkapjes juist cruciaal zijn om mensenlevens te redden, krijgen ook …

Lees meerIk hoor je, ik zie je, ik lees je

Ruimte voor rouw

Ik rouw om het feit dat ik de Melkweg, waar ik als tiener zoveel uren naar heb liggen staren, nooit meer zie. Ik rouw om het feit dat ik niet meer kan drinken uit een beek. Ik rouw om de stervende bossen. Ik rouw erom dat ik de stilte niet meer kan ervaren, dat ik geen frisse lucht kan inademen. Ik rouw om de vervuilde en uitgewoonde bodems. Ik rouw om de verdwenen diersoorten en om de miljarden dieren in kooien. Ik rouw om de kinderen die niet meer mogen spelen, maar dingen moeten leren waar ze straks niets …

Lees meerRuimte voor rouw

Ontkiemend zaad

Sommige zaden ontkiemen zodra ze de grond raken, andere hebben een periode van rust nodig. Voor andere zaden moeten de omstandigheden eerst goed zijn, zoals de zaden paardenbloem die alleen actief worden als er een calciumgebrek is. Sommige zaden zijn eeuwenlang kiemkrachtig, andere maar luttele uren. Sommige zaden moeten door een dier opengemaakt worden voordat ze ontkiemen. Er zijn zaden die alleen ontkiemen als ze opgegeten, door het maagsap geëtst en uitgepoept worden in een pakketje met de benodigde voedingsstoffen. Er zijn zaden die eerst moeten bevriezen. Er zijn zelfs zaden die alleen na een brand kunnen ontkiemen. Mensen …

Lees meerOntkiemend zaad

Zelfcensuur

Vrijheid van meningsuiting. Ik lees er veel over de laatste tijd. Censuur hier, censuur daar. De een vindt het niet zo’n probleem, de ander schreeuwt moord en brand. Nog niet eens zo heel lang geleden waren heel veel mensen het nepnieuws zat en vroegen om er wat aan te doen. Zo gezegd zo gedaan. Maar nu pagina’s, groepen en berichten zonder uitleg worden verwijderd klagen we over censuur. Willen we zelf denken, of willen we dat een algoritme dat voor ons doet? Censuur is best een serieus probleem, maar ik denk dat zelfcensuur ook een heel groot probleem is. …

Lees meerZelfcensuur

Probleem of oplossing?

Ik lees en hoor geregeld deze weerlegging waarom we niet zonder onze economie en geld kunnen: “Als we geen geld meer gebruiken, wie maakt dan de wc’s schoon en haalt het vuilnis op?” Deze weerlegging legt juist een zwakte bloot. We kunnen mensen vreselijk werk (ik denk dan eerder aan kobaltmijnen dan aan wc’s, maar goed) laten doen, als we ze er maar voor betalen. Het hoeft niet eens veel te zijn. Als je mensen de toegang tot de eerste levensbehoeften ontzegt als ze geen geld hebben, dan zullen ze op een gegeven moment zwichten en het werk doen, …

Lees meerProbleem of oplossing?

Kinderen moeten zich kunnen vervelen

Op 20 oktober 2020 deelde ik een post op Facebook. Vertaald komt de uitspraak van Glennon Doyle hier op neer: “Als we kinderen een smartphone overhandigen, maak ik mij vooral zorgen over het feit dat we ze de kans ontnemen om zich te vervelen. Als gevolg daarvan laten we een generatie schrijvers opgroeien die nooit zal beginnen met schrijven, kunstenaars die nooit gaan droedelen, chef-koks die geen rommeltje maken van de keuken, atleten die nooit een balletje tegen de muur zullen trappen, muzikanten die nooit een gitaar op zullen pakken en gaan pingelen.” Toen ik de reacties op de …

Lees meerKinderen moeten zich kunnen vervelen